Zaandam naar Monnickendam (zo'n 15 km.)

Zaterdagmorgenland noemen we het. Land waar ze op zaterdag vroeg opstaan om de auto te wassen. We zetten de sokken erin. Via een viaduct onder de A8 belanden we in het Jagersveld, een dagrecreatieterrein rondom een zandwinningsplas. Een oerhollands recreatieterrein, dat wel: rationele bankjes en dito vuilnisbakken met het voortdurend geraas van de snelweg op de achtergrond. Hier en daar laten lelijke vrouwen lelijke hondjes uit.

Een klauterpartij over het talud van de A8 brengt ons aan de overkant van de spoorlijn. Op slag is het landschap veranderd. Achter ons, aan de andere kant van de snelweg, markeren drie hoogbouwflats het abrupte einde van de randstad. Voor ons ligt de ruimte van Waterland. We lopen twee kilometer evenwijdig aan de spoorlijn tot aan het gehucht De Haal, begeleid door visdiefjes, waterhoentjes en kieviten. Boven het veld hangt een buizerd. Achter een rietkraag aan de overkant van de sloot treffen we een troep Canadese ganzen.

Na De Haal voert de wandeling over een fietspad aan de noordrand van Het Twiske. Het Twiske werd in de jaren veertig ontgonnen als werkgelegenheidsproject. De bedoeling was om de grond te verdelen in bruikbare percelen landbouwgrond, maar de boeren toonden geen belangstelling en het gebied verwilderde. In de jaren zestig werd het gebruikt om zand te winnen voor de aanleg van de Coentunnelweg. Rondom het meer dat hierdoor ontstond werd een recreatieterrein aangelegd. De "nieuwe natuur" tiert welig. Ook in Het Twiske sterft het van de visdiefjes. Als bonus zien we op een eilandje in de verte stuk of zeven aalscholvers die hun veren laten drogen. Er tussenin staat een lepelaar doodkalm te maffen. Verderop laten wat mensen hun kinderen uit. De schapen die het gebied begrazen trekken zich niets aan van het geblèr.

We lopen over een bruggetje naar Den Ilp en steken de weg schuin over. Het landpad door het Ilperveld kun je moeilijk missen. Het begint naast het lelijkste huis van het dorp (en mogelijk van heel Noord-Holland), een gloednieuwe villa in witte baksteen, die eruit ziet alsof iemand een dikke middelvinger naar de omgeving heeft willen opsteken. We kijken dus niet om, maar openen het tweede biertje van de middag om de slechte smaak weg te spoelen.

In het Ilperveld werd in de 19e eeuw turf gewonnen. De hierdoor ontstane petgaten zijn inmiddels verland. Door voortdurende overstromingen is de bodem er brak, wat een bijzondere plantengroei oplevert. (Je gaat dat niet allemaal onthouden, toch? We verwijzen je graag naar de alom aanwezige informatieborden.) De stad lijkt heel ver weg, als je niet op de hoogspanningsmasten let. Volgens de borden zou het hier moeten stèrven van de grutto's. Voorlopig hebben we nog geen grutto gezien. Wel weer een hoop kieviten en eenden, visdiefjes en zelfs een bruine kiekendief. We horen een leeuwerik (maar we zien 'm niet). Verder zijn er hier fietsers, veel fietsers.

Bij Ilpendam steken we het Noordhollands Kanaal over met het pontje. De kroeg (naast de kerk) is dicht. Een korte slinger door een parkje brengt ons aan de andere kant van het dorp, bij de brug over de Purmerringvaart. Volgens de kaart heet de polder links van ons "De Vurige Staart". En dan zeggen ze dat Noordhollanders geen aanleg hebben voor lyriek.

We lopen aan de noordzijde van de Purmerringvaart in oostelijke richting. Links van ons ligt de Purmer. Het hoogteverschil met de polder aan de andere kant van de vaart bedraagt zo'n drie meter. Je kunt het duizend keer zien, het blijft een mal gezicht. In de vaart staan rietkragen om het hardst Hollands te wezen. Aan weerszijden staan om de paar honderd meter stolpboerderijen. Het is etenstijd. Afgezien van een paar meisjes te paard en zo nu en dan een Volvo zijn we de alleen op de dijk. En zowaar, het klaart op.

De laatste twee kilometer van de tocht voeren langs de Purmer Ee, een oude zeearm. Op de dijk staan wat huizen met uitzicht over enorme rietlanden. Je vraagt je af wat ze hier 's zomers doen tegen de muggen. De wolken zijn weggetrokken naar het zuiden en de weergoden geven nog even een magniefieke toegift: Waterland staat te schitteren tegen een inktzwarte lucht. Je zou er bijna religieus van worden. Toepasselijk genoeg heet het hier de Kloosterdijk, en aan het einde van de weg zien we de kerk van Monnickendam. En dan zien we ook onze grutto's: in een weilandje langs de weg zitten er ineens wel veertig. Nee, vijftig! Een godsbewijs? Joost mag het weten.

Bij een houtzagerij aan het water pakken we de bus naar de stad. We hebben afgesproken in een Chinees restaurant. Maar goed ook, want we hebben reuze trek gekregen. In eend.