Marken (10 km.)

Na een tochtje van zo'n vijfentwintig minuten stappen we uit de bus bij halte Kerkbuurt. Over een weiland kunnen we de buurtschappen Rozewerf en Grotewerf zien liggen, twee hoopjes dicht opeengepakte groene en bruine huizen. We volgen de bordjes naar de haven. In de haven is niet veel te doen vanavond. De dagjesmensen zijn al weer terug naar hun hotels in Amsterdam, Sijtje Boes is gesloten en een kouwe wind houdt de mensen binnenshuis. Tussen de huizen langs de haven hebben we doorkijkjes naar weiland en wilgebosjes. Hier en daar staat een schaap te grazen.

We maken de moeilijke keuze die je altijd moet maken bij dit soort wandelingen: lopen we met de klok mee of tegen de klok in? Het wordt tegen de klok in. Vanuit de haven lopen we linksaf het dijkje op. [Ik merk zojuist dat ik van bijna ieder zelfstandig naamwoord een verkleinwoord heb gemaakt. Dat ligt een beetje aan het eiland. Ik heb thans het merendeel van deze storende fouten rechtgezet. Maar het voornoemde dijkje is echt heel klein.] Links zien we een paar schapen tegen een achtergrond van wilgen en populieren. Aan de rechterkant vaart een vissersbootje over de Gouwzee. De lucht en de zee houden een wedstrijdje: wie ziet er het grauwst uit? Aan de overkant kunnen we Monnickendam zien liggen en, met een beetje fantasie, Volendam. In het water zijn fuiken uitgezet.

We kruisen de dijk die Marken met het vasteland verbindt. Er komt net een grote gele lijnbus aanrijden vanuit Monnickendam. Een mooi reclameplaatje voor de NZH. We hebben al in diverse artikelen gelezen dat Marken, na de aanleg van deze dijk in 1957, heeft opgehouden een eiland te zijn. Persoonlijk kennen we een paar Markers - potige tiepes ook nog - die daar heel anders over denken. Aan u de keus.

Aan de andere kant van de weg loopt het pad over de dijk door. Op de palen van een fuik zitten twee aalscholvers die net een aal gescholfd hebben. Ze laten hun vleugels te drogen in de wind. Het giert hier trouwens sowieso van de vogels. Op het kleine stukje dijk zien we visdiefjes, aalscholvers, kieviten en een eend waarvan we vermoeden dat het een topper is. Na een paar kronkels in de dijk kunnen we de gehuchtjes Rozewerf en Wittewerf weer zien, nu van de andere kant. Deze dorpen zijn gebouwd op terpen (hier werven geheten) om het hoofd te bieden aan de overstromingen die hier zo'n drie keer per jaar voorkwamen. Omdat op de werven maar weinig bouwruimte was staan de houten huizen pal op elkaar, gescheiden door smalle steegjes. Twee veelkleurige bultjes in het landschap. Voor de dijk bij Rozewerf staat een tiental ijsbrekers: wigvormige houten constructies die het kruiend ijs aan het einde van de winter moeten tegenhouden. Op het water is een man in een vletje bezig zijn fuiken binnen te halen.

Na nog een paar bochten in de dijk passeren we het dorp Moeniswerf, dat iets verder landinwaarts ligt. Voorbij Moeniswerf herinnert een brede sloot dwars door het eiland aan de plannen om een kanaal door Marken en Waterland te graven. Het Goudriaenkanaal had de zeeschepen vanuit Amsterdam een alternatieve route moeten geven zodat ze het Noordhollands kanaal en de ondiepten rond Pampus konden ontwijken, een tijdwinst van een paar uur. Bij gebrek aan enthousiasme werd het project in 1828 stopgezet. De sloot doet nu dienst als ijsbaan.

Op de punt van een strekdam in het Markermeer staat vuurtoren Het Paard (1839), in strenge winters altijd goed voor een paar spectaculaire foto's van kruiend ijs. Eigenlijk is dit een keerpunt in de route. Na het paard loop je weer op Kerkbuurt toe, inplaats van er vandaan. In het landschap neemt een nieuwbouwwijk een prominente plaats in. Bepaald niet het meest spectaculaire stuk van de route. In sommige routebeschrijvingen wordt door de nieuwbouwwijk teruggelopen naar Kerkbuurt, waardoor je zo'n twee kilometer afsnijdt. Watjes. We hebben besloten om rondom het eiland te lopen, en dat gaan we doen ook.

Op de noordpunt van Marken herinnert een strekdam van bijna twee kilometer lengte aan een ander onafgemaakt project: dit had de dijk van de Markerwaard moeten worden. We kijken over het water waar het langzaam begint te schemeren en rillen even bij de gedachte. De zon komt nog even onder de wolken door piepen vlak voor 'ie ondergaat. De hemel achter Volendam staat in een felgele gloed die scherp afsteekt tegen de grijze lucht erboven. Een raar doorkijkje. Tien minuten later staan we weer in de haven, waar nog een paar cafés open zijn. Binnen zijn ze alvast met schoonmaken begonnen. Klaar voor de toeristen van morgen.